Spotykamy osoby, których obecność w miejscu takim jak Tatry, w szczególności jeśli mowa o szlakach położonych trochę wyżej niż Dolina Kościeliska, czy Morskie oko, rodzi w naszych głowach pytanie, gdzie takowy osobnik stracił umiejętność logicznego i zdroworozsądkowego myślenia. Japonki i inne klapki widziane na stopach osób przemierzających granie śpiącego rycerza na stałe już wpisały się w charakterystykę tatrzańskiej turystyki, ale podobnych przypadków można na szlakach spotkać więcej. Dlatego uważam, że polskie Tatry to nie jest odpowiednie miejsce dla każdego. Postaram się przekonać Państwa do tej tezy najpierw mówiąc o tym jak groźny jest brak pokory w górach, następnie opowiedzieć o tym do czego prowadzi brak poszanowania górskiej przyrody i panujących w parku narodowym zasad, by na koniec wskazać skutki wyjścia w drogę bez odpowiedniego przygotowania.
Po pierwsze są osoby, które wyruszają na szlak bez uległości i potulności, za to z poczuciem wyższości wobec górskiego środowiska. Mogą być one niemal pewne, że sprowadzą na siebie jakieś nieszczęście, które może skończyć się nawet wielką tragedią. Mówi się, że góry uczą człowieka pokory. Jednak powinniśmy jej choć trochę posiadać nawet, a może i w szczególności, jeśli jest to jedno z naszych pierwszych wyjść na tatrzański szlak.
Chciałabym przytoczyć tu historię wydarzeń z sierpnia 2019 roku, których to skutków częściowo sama byłam świadkiem. W momencie tej pamiętnej burzy byłam w odległości około jednego kilometra od Giewontu, przy wejściu do Doliny Strążyskiej, która kończy się u podnóża owej góry.
Pogoda w Tatrach jest nieprzewidywalna. Może się nam wydawać, że zapowiada się piękny dzień, bez żadnych załamań pogodowych, ale kiedy już pojawimy się na szlaku to zza horyzontu wyłoni się to jedna, podejrzanie wyglądająca ciemna chmura. Albo to tylko deszcz, albo też jakieś wyładowania atmosferyczne. Jedno jest pewne – cały czas musimy się mieć na baczności i obserwować niebo, nawet wtedy, kiedy jest zupełnie czyste, żeby z pokorą móc ewentualnie wycofać się zanim sytuacja stanie się dla nas po prostu niebezpieczna.
O tej zasadzie zapomnieli turyści, którzy 22 sierpnia 2019 roku wybrali się na Giewont. Ich czujność uśpiła przepiękna tego dnia pogoda. Wszystko rozegrało się wtedy bardzo szybko i prawdą jest, że była to tragedia nieunikniona. Mimo to można było ograniczyć jej skalę, bowiem tego dnia na szlaku prowadzącym w stronę Giewontu była doświadczona osoba. Zauważyła ona, że istnieje ryzyko nagłego załamania pogody i w porę zawróciła informując o niebezpieczeństwie inne napotkane osoby, wciąż podążające w górę.
Mimo to większości wizja piorunów i błyskawic nie odstraszyła, przecież nic się nie działo, nic nie było słychać. Dopiero jakiś czas później pierwszy grzmot przerwał panujący spokój, ale wtedy było już za późno na ucieczkę tych, którzy zamiast zawrócić zdecydowali się iść dalej.
Wracając tego dnia po burzy do centrum Zakopanego obserwowałam latający w tą i z powrotem śmigłowiec TOPR. Znajdujący się na jego pokładzie ratownicy pomagali tym, którzy nie docenili Tatr i tego jak niebezpiecznymi górami mogą one być. Lepiej stracić okazję zdobycia kolejnego szczytu, niż dać się górom zabić tylko dlatego, że je zbagatelizujemy.
Po drugie wpuszczając jednostki o wątpliwej edukacji przyrodniczej i ekologicznej na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego zdecydowanie narażamy jego stan na pogorszenie. Śmieci na szlakach ewidentnie są, więc muszą być i śmiecący. Sama jako wolontariuszka potrafiłam z jednej wyprawy znieść kilka worków śmieci, a warto zaznaczyć, że w okresie od wiosny do jesieni trasy podlegające pod opiekę TPN, kiedy nie ma śniegu, są przez wolontariuszy sprzątane regularnie, średnio raz w tygodniu lub częściej.
Zasady są takie, że jak to w parku narodowym, śmiecić nie wolno. Nie jest ona bezpodstawna, śmieci w parku wpływają bowiem na cały jego ekosystem. Pozostawiony papierek po czekoladzie, butelka po soku, czy nawet ogryzek jabłka stanowi zachętę dla dzikich zwierząt by podchodziły bliżej szlaków – a taka sytuacja jest niebezpieczna zarówno dla nich, jak i dla przechodzących turystów. Pomijam tu już oczywistości takie jak samo zanieczyszczenie środowiska.
Najwidoczniej jednak dla Kowalskiego, który przyjechał z rodziną tylko po to, żeby móc pochwalić się na Facebooku zdjęciem z Kasprowego Wierchu, na który wjechał, a potem również i zjechał, wagonikiem kolejki górskiej, nie stanowi to większego problemu i spokojnie zostawia wszelkie należące do niego odpadki po drodze. Chociaż od czasu do czasu trafią się też bardziej skrupulatne jednostki, które swoje śmieci wepchną gdzieś pod pień służący za ławkę, czy pod kamień, żeby „nie leżało na widoku”.
Dodatkowo zadziwiająca jest logika takich osób. Z innymi wolontariuszkami zapytałyśmy przyłapaną na gorącym uczynku osobę, czemu nie może zabrać pustej butelki po napoju ze sobą. W odpowiedzi usłyszałyśmy, że nie potrzebny mu dodatkowy ciężar. Wychodzi więc na to, że opróżniona butelka waży więcej niż pełna, skoro do tej pory był w stanie ją dźwigać z resztą rzeczy i nie stanowiło to większego problemu. Interesujące, jak zmieniają się prawa fizyki w górach…
Podobno zasady są po to, aby je łamać, jednak uważam, że nikt z nas nie chciałby spacerować szlakiem usłanym starymi butelkami, chusteczkami, papierkami po batonikach i innych tego typu ozdobach, w dodatku ryzykując spotkaniem po drodze niedźwiedzia zwabionego zapachem ludzkiego jedzenia.
Po trzecie, na tatrzańskich szlakach aż roi się od osób, które rażą swoim nieprzygotowaniem do wyprawy, chociaż nie zawsze widać to na pierwszy rzut oka. Nawet osoby, które mają doświadczenie i wychodzą na szlak z całym potrzebnym wyposażeniem są narażone na wypadek, więc jeśli ktoś wyrusza całkowicie nieprzygotowany – mam tu na myśli głównie brak mapy i nieodpowiednie obuwie – to właściwie aż prosi się o to, by dołożyć pracy ratownikom Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.
Wspominałam wcześniej o tym, że ktoś ubrał japonki wchodząc na Giewont. Jak bardzo by to zdanie nie dziwiło, jest ono rzeczywistym przykładem widzianym w czasie moich górskich wędrówek. Co niepokojące, nie jest to odosobniony przypadek, gdyż podobną historię zaobserwowała znana mi osoba na Rysach, gdzie pewna pani również próbowała dostać się na szczyt w tym samym rodzaju, że tak to nazwę, obuwia – bo z faktem, czy zasługuje to na takie określenie w Tatrach bym polemizowała.
Tak interesujący dobór butów na górską wyprawę trudno nazwać inaczej niż mało inteligentnym zachowaniem, ponadto bardzo niebezpiecznym. Gdyby owe osoby stwarzały zagrożenie jedynie dla siebie w zasadzie można by się aż tak tym nie przejmować – selekcja naturalna po prostu zrobi swoje. Jednak problem ten jest o tyle złożony, że na szlaku zazwyczaj nie jesteśmy sami. Przez to takie jednostki są niebezpiecznie nie tylko dla siebie, ale również dla innych osób, które przemieszczają się po szlaku w ich pobliżu, bo te mogą się poślizgnąć i pociągnąć turystę za sobą. Sam klapek może zsunąć się ze stopy i spadając niefortunnie kogoś uderzyć. Zresztą biorąc pod uwagę komfort wspinaczki, jest to obuwie całkowicie niepraktyczne. Teren na górskim szlaku jest nierówny, wszędzie są kamienie, które często są też wyślizgane. Nawet zakładając, że jakimś cudem wrócimy z takiej wycieczki w obu klapkach i tak nabawimy się pęcherzy, skręconej kostki, złamania, czy jakiegoś innego poważniejszego urazu. Ewentualnie na własne życzenie pozbawimy siebie życia.
Poza nieodpowiednim obuwiem i ogólnie ubiorem ludzie potrafią wychodzić w góry bez planowania wcześniej swojej trasy, sprawdzenia jaka będzie pogoda, nie informując nikogo o tym w jakie rejony się wybierają oraz bez odpowiedniego wyposażenia, w tym… Bez mapy. A mogą mi Państwo wierzyć – takie osobniki potrafią zbłądzić nawet idąc asfaltem nad Morskie Oko, czego sama byłam świadkiem.
Na szczęście z pamięcią o telefonie w XXI wieku nie ma większych problemów, więc zostaje nadzieja, że takowe osoby będą miały, jak zadzwonić po TOPR w razie większych kłopotów. Oczywiście o ile wcześniej zapisały sobie jego numer w telefonie, bo o tym również powinno się pamiętać przed wycieczką w góry. Chociaż fakt czy to zrobiły jest raczej mocno wątpliwy, biorąc pod uwagę, że nie pamiętają nawet o rzeczach tak podstawowych w górach jak mapa. A po co w ogóle się takimi osobami interesować? Można stwierdzić, że to przecież ich sprawa i ich życie, niech robią z nim co chcą. Jednak nie są same w górach, od ich zachowania zależy również bezpieczeństwo nasze i osób w pobliżu. Skoro można zapobiec wypadkowi, to trzeba to zrobić zamiast mieć czyjeś życie na sumieniu.
Zbliżając się do końca mojej wypowiedzi chciałabym jeszcze podsumować to co powiedziałam do tej pory. Na szlaku możemy spotkać najróżniejsze osoby, które nie powinny były w ogóle na niego wychodzić. Zaczynając od tych, którym brak pokory, poprzez osoby które nie mają problemu z łamaniem zasad i zostawianiem śmieci na szlaku, kończąc na jednostkach bez odpowiedniego wyposażenia. Nie są to odpowiednie zachowania w górach. Stwarzają w ten sposób zagrożenie nie tylko dla siebie samych, ale również dla innych turystów.
Tatry nie są odpowiednim miejscem dla wszystkich i to widać. Nie każdy powinien mieć do nich tak łatwy dostęp, chociażby przez wzgląd na bezpieczeństwo. Bowiem to właśnie głównie takich lekkomyślnych osób tyczy się większość akcji Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, które w ostatnim czasie kilkakrotnie ściągało z gór osoby, które przeceniły swoje umiejętności, czy zwyczajnie nie miały odpowiedniego sprzętu. Nie wszystkie wróciły do Zakopanego żywe i z tą myślą Państwa zostawiam.
